هویت و موقعیت گروه

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان، با پوشش طیف گسترده‌ای از حوزه‌های تخصصی شهری، از برنامه‌ریزی منطقه‌ای و شهری تا طراحی شهری و مدیریت شهری، به‌عنوان حلقه رابط میان دانشگاه و جامعه عمل می‌کند. این گروه با تکیه بر ظرفیت‌های علمی اعضای هیئت علمی خود و بهره‌گیری از پتانسیل‌های منحصربه‌فرد منطقه شمال ایران، نقش کنشگری فعال را در فرآیند توسعه شهری دانش‌بنیان ایفا می‌کند.

رسالت و چشم‌انداز

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان، چشم‌انداز خود را بر مرجعیت حل مسئله دانش‌بنیان در حوزه برنامه‌ریزی و توسعه شهری و منطقه‌ای استوار کرده است. این چشم‌انداز به معنای فراتر رفتن از آموزش صرف و حرکت به سوی تولید دانشی است که مستقیماً در خدمت رفع چالش‌های واقعی شهرها و مناطق کشور قرار گیرد.

رسالت این گروه، پرورش متخصصانی است که نه‌تنها با مبانی نظری برنامه‌ریزی و طراحی شهری آشنا باشند، بلکه توانایی تحلیل، تصمیم‌سازی و مداخله مؤثر در پیچیدگی‌های واقعی محیط‌های شهری را نیز داشته باشند. در این مسیر، پیوند میان آموزش، پژوهش و عمل حرفه‌ای، اصلی راهنما و تخطی‌ناپذیر است.

تاریخچه و مسیر رشد

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان، فعالیت آموزشی خود را از سال ۱۳۸۳ در مقطع کارشناسی مهندسی شهرسازی آغاز کرد. این آغاز با همکاری مشترک گروه شهرسازی دانشگاه تکنولوژی برلین (TU Berlin) و حضور استادانی از دانشگاه شهید بهشتی تهران شکل گرفت.

توسعه تحصیلات تکمیلی گروه از سال ۱۳۹۰ با راه‌اندازی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای آغاز شد و در ادامه، کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری در سال ۱۳۹۴ و کارشناسی ارشد طراحی شهری در سال ۱۴۰۰ به مجموعه گرایش‌های گروه افزوده شدند. این مسیر تدریجی، بازتاب رشد واقعی ظرفیت‌های علمی گروه و پاسخ به نیازهای روزافزون آموزش عالی در حوزه شهرسازی بوده است.

گامی مهم‌تر در سال ۱۳۹۹ برداشته شد؛ زمانی که دوره دکتری شهرسازی با پذیرش نخستین دانشجویان خود فعالیت را آغاز کرد و گروه را به جمع معدود گروه‌های شهرسازی کشور با پوشش کامل مقاطع تحصیلی پیوست. در آخرین گام توسعه‌ای، کارشناسی ارشد مدیریت شهری نیز به تصویب شورای گسترش آموزش عالی رسیده و از ترم‌های آینده دانشجو می‌پذیرد.

هم‌اکنون گروه شهرسازی با ۲۰۶ دانشجو در سه مقطع تحصیلی شامل ۱۱۴ نفر در مقطع کارشناسی، ۶۱ نفر در مقطع کارشناسی ارشد و ۳۱ نفر در مقطع دکتری، یکی از گروه‌های پویا و رو به رشد دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان به شمار می‌رود.

اعضای هیئت علمی

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان با حضور هفت عضو هیئت علمی متخصص در حوزه‌های مکمل شهرسازی، از پوشش علمی متنوع و منسجمی برخوردار است.

دستاوردها

• مجله علمی دانش شهرسازی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی گروه شهرسازی دانشگاه گیلان، راه‌اندازی فصلنامه «دانش شهرسازی» است؛ نشریه‌ای با دسترسی آزاد که از سال ۱۳۹۶ با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت خود را آغاز کرده و با سردبیری دکتر نادر زالی منتشر می‌شود.

مأموریت اصلی این مجله، «بسط نظری در دانش شهرسازی» است. بر اساس ارزیابی سالانه پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، این مجله در آخرین ارزیابی سال ۱۴۰۲ موفق به دریافت درجه الف شده است. همچنین این نشریه در پایگاه‌های معتبر ISC، SID و Magiran نمایه می‌شود.

• همایش‌های ملی

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان با همکاری مشترک شهرداری رشت، دو دوره همایش ملی «شهرهای فردا: خلاقیت، نوآوری و توسعه پایدار» را در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۴ در محل دانشگاه گیلان برگزار کرده است.

این همایش با استقبال گسترده پژوهشگران و متخصصان حوزه شهرسازی از سراسر کشور روبه‌رو شد و در هر دوره بیش از ۲۰۰ مقاله علمی دریافت و بررسی گردید. برگزاری این همایش با مشارکت نهاد مدیریت شهری، نمونه‌ای عینی از رسالت گروه در پیوند دادن دانش آکادمیک با نیازهای واقعی شهر است. سومین دوره این همایش نیز برای سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.

• آزمایشگاه‌ها و مراکز تخصصی

    1. آزمایشگاه‌های تخصصی

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان با راه‌اندازی چهار آزمایشگاه تخصصی، زیرساخت پژوهشی منسجمی برای پوشش حوزه‌های کلیدی شهرسازی معاصر فراهم آورده است:

• آزمایشگاه شهر هوشمند، به مسئولیت دکتر نادر زالی
• آزمایشگاه توسعه پایدار شهری، به مسئولیت دکتر صابر محمدپور
• آزمایشگاه نوآوری شهری، به مسئولیت دکتر علی‌اکبر سالاری‌پور
• آزمایشگاه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، به مسئولیت دکتر مهدی برنافر

    2. گروه پژوهشی آینده‌نگاری شهری و منطقه‌ای

گروه پژوهشی آینده‌نگاری شهری و منطقه‌ای، به‌عنوان یکی از بازوهای تخصصی مرکز تحقیقات آینده‌پژوهی دانشگاه گیلان، با هدف مطالعه نظام‌مند تحولات آینده شهرها و مناطق شکل گرفته است.

این گروه با بهره‌گیری از رویکردهای نوین آینده‌پژوهی، برنامه‌ریزی شهری، فناوری‌های هوشمند و نوآوری‌های اجتماعی-فضایی، می‌کوشد زمینه‌ای برای شناخت روندهای نوپدید، تحلیل پیشران‌های تحول و ترسیم آینده‌های مطلوب در مقیاس شهری و منطقه‌ای فراهم آورد.

فعالیت‌های این گروه در قالب چهار هسته تخصصی سازمان‌دهی شده است:

• هسته شهر هوشمند: مطالعه آینده شهرها در عصر داده و حکمروایی هوشمند، با تمرکز بر زیرساخت‌های دیجیتال، حمل‌ونقل هوشمند، مشارکت شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای آینده.
• هسته اقتصاد هوشمند: بررسی تحولات اقتصادی شهرها و مناطق در پرتو نوآوری، کارآفرینی و اقتصاد دانش‌بنیان، با توجه به اکوسیستم‌های خلاق، گردشگری هوشمند و زنجیره ارزش منطقه‌ای.
• هسته ساختمان‌های هوشمند: پژوهش در حوزه آینده محیط ساخته‌شده با تأکید بر مدیریت هوشمند انرژی، ساختمان‌های سبز، مصالح نوین و سازگاری با اقلیم.
• هسته نوآوری شهری: مطالعه سازوکارهای نوآورانه در توسعه شهری، شامل آزمایشگاه‌های شهری، بازآفرینی خلاق فضاها، نوآوری اجتماعی و سیاست‌گذاری خلاق.

    3. مرکز تحقیقات آینده‌پژوهی دانشگاه گیلان

مرکز تحقیقات آینده‌پژوهی دانشگاه گیلان با هدف ارتقای نقش دانشگاه در تحلیل و هدایت تحولات آینده در سطح محلی، منطقه‌ای و ملی شکل گرفته است.

ماهیت میان‌رشته‌ای این مرکز، با پوشش حوزه‌هایی چون برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، محیط‌زیست، اقتصاد منطقه‌ای، فناوری و مطالعات فرهنگی، آن را به نهادی مناسب برای تحلیل مسائل چندوجهی استان گیلان و منطقه شمال ایران تبدیل می‌کند.

این مرکز به‌عنوان بازوی علمی و مشورتی نهادهای اجرایی، مدیریت شهری و سازمان‌های برنامه‌ریز عمل می‌کند. دکتر نادر زالی، عضو هیئت علمی دانشکده معماری و هنر، در اردیبهشت ۱۴۰۵ به‌عنوان سرپرست این مرکز منصوب شده است.

• ارتباط با جامعه و صنعت

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان از فعال‌ترین گروه‌های دانشکده در حوزه ارتباط با جامعه و صنعت است؛ به‌گونه‌ای که سالانه ۱۵ تا ۲۰ درصد از حجم کل قراردادهای پژوهشی دانشگاه توسط این گروه انجام می‌شود.

اعضای هیئت علمی گروه همچنین در شوراها و کمیته‌های تخصصی نهادهای ملی، از جمله اداره کل راه و شهرسازی، مرکز الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت، بنیاد مسکن و شهرداری‌های استان، حضور فعال دارند. این حضور، پل ارتباطی مستمری میان دانش آکادمیک گروه و تصمیم‌سازی در سطح مدیریت شهری و منطقه‌ای کشور ایجاد کرده است.

مقاطع و گرایش‌های تحصیلی

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان در حال حاضر در سه مقطع تحصیلی دانشجو می‌پذیرد:

این گروه تاکنون (تا سال ۱۴۰۴) بیش از ۲۱۱ فارغ‌التحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی تربیت کرده است:

دعوت به همکاری

• دانشجویان و پژوهشگران

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان آمادگی پذیرش دانشجوی دکتری استادمحور و پژوهشگر پسادکتری را دارد و در این مسیر، طی چندین سال، میزبان پژوهشگران و محققان برجسته در کنار اعضای هیئت علمی خود بوده است.

پژوهشگرانی که به دنبال محیطی علمی، پویا و مسئله‌محور با تمرکز بر چالش‌های واقعی شهر و منطقه هستند، می‌توانند با دبیرخانه گروه تماس بگیرند.

• نهادهای اجرایی و مدیریت شهری

گروه شهرسازی دانشگاه گیلان آماده همکاری با شهرداری‌ها، سازمان‌های راه و شهرسازی و سایر نهادهای مرتبط در قالب قراردادهای پژوهشی، مشاوره تخصصی و انجام مطالعات کاربردی است.

• مؤسسات علمی و دانشگاهی

امکان همکاری‌های مشترک در زمینه پژوهش، تبادل استاد و دانشجو، و برگزاری رویدادهای علمی مشترک با دانشگاه‌های داخلی و خارجی فراهم است.